Grażyna Kempys, Ewa Kowalska, Jadwiga Nabielska

Wady postawy ciała uznano w końcu dwudziestego wieku jako zjawiska o charakterze społecznym co sprawiło, że problem ten znalazł się w kręgu zainteresowania nie tylko poszczególnych osób i całych zespołów badawczych, ale doprowadził w 1985 r. do wydania przez Ministerstwo Oświaty i Wychowania specjalnego rozporządzenia o organizacji gimnastyki korekcyjno – kompensacyjnej w naszym kraju.  Informacje będące podstawą podjęcia takich działań dotyczyły niepokojącego stanu zdrowia dzieci i młodzieży w wieku szkolnym, u których coraz częściej rozpoznawano wady postawy ciała. W początkach lat osiemdziesiątych mówiono o problemie dotyczącym około 30 % populacji, kiedy dzisiaj otwarcie wyraża się przekonanie o skali rzędu 70 – 80 % dzieci i młodzieży w wieku szkolnym i wczesnoszkolnym.
Pomimo ponad dwudziestoletniej działalności naszej placówki, która powstała jako odpowiedź i panaceum na zagrożenia spowodowane tym zjawiskiem nie można jednoznacznie stwierdzić, że zrobiono już wszystko w tym zakresie. Kiedy w latach osiemdziesiątych XX w. wskazywano na rozpoczęcie nauki w szkole jako okresu najbardziej sprzyjającego powstawaniu wad postawy ciała u dzieci, obecnie granica tego problemu uległa gwałtownemu obniżeniu.
Wiek 5 – 7 lat jest uważany za okres krytyczny dla posturogenezy, wtedy właśnie rozpoznaje się najwięcej wad postawy ciała. Związane jest to z pewnością ze zmianą trybu życia dzieci, polegającą na przejściu  ze swobodnego indywidualnie  regulowanego reżimu ruchu, wysiłku i odpoczynku w narzucony kilkugodzinny system przebywania w pozycji siedzącej często w niewłaściwych warunkach. Częściowo wadom tym można zapobiec przez odpowiednią profilaktykę i właściwe postępowanie korekcyjne.
Na podstawie doświadczeń własnych w ramach prac zespołu metodycznego naszej placówki uznałyśmy, że warto stworzyć kompleksowy program pracy na potrzeby gimnastyki korekcyjnej dla dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym.

MATERIAŁ I METODY BADAŃ

W przedszkolu nr 50 przeprowadzono badania postawy ciała w latach szkolnym 2003/2004 i 2004/2005. W badaniach uczestniczyły dzieci zakwalifikowane na zajęcia gimnastyki korekcyjnej przez lekarza ortopedę. Przez okres dwóch lat dzieci te ćwiczyły w zespołach 6 – 8 osobowych, dwa razy w tygodniu, wg proponowanego przez autorki programu korekcyjnego przy zachowaniu wysokiej indywidualizacji doboru ćwiczeń korekcyjnych. Każde z nich  ćwiczyło w domu pod kontrolą rodziców  realizując zestaw indywidualnych ćwiczeń dobranych odpowiednio do rozpoznanych u nich wad postawy ciała jak i możliwości dziecka. Dzieci badane były dwukrotnie na początku i na końcu roku szkolnego. W badaniach wykorzystano sylwetkową i punktową metodę oceny postawy ciała wg Kasperczyka. Zwracano uwagę na ustawienie głowy, barków, łopatek, bioder, oceniano wysklepienie i kształt klatki piersiowej oraz przednio – tylne krzywizny kręgosłupa oraz ukształtowanie kolan, wysklepienie stóp, ustawienie pięt. Sprawdzono występowanie garbu żebrowego lub wału lędźwiowego, asymetrii  trójkątów tali i odchylenia kręgosłupa od osi w płaszczyźnie czołowej. Ponadto dodatkowo wykonano testy sprawdzające przykurcze mięśni biodrowo – lędźwiowych /test Thomasa/, obręczy barkowej /test ścienny/, mięśni  kulszowo – goleniowych i mierzono gibkość i ruchomość odcinkową kręgosłupa /test normy „0”/*.
W roku szkolnym 2003/2004 badaniem objęto 53 dzieci, natomiast w roku 2004/2005 – 49 dzieci.

*/ norma „0” – w skłonie w przód dotknięcie palcami dłoni podłoża

Wśród wszystkich przebadanych na początku roku dzieci rozpoznano następujące rodzaje wad:

Efekty końcowe procesu korekcyjnego w roku 2003/2004 wykazały:

Efekty końcowe procesu korekcyjnego w roku 2004/2005 wykazały:

OMÓWIENIE WYNIKÓW BADAŃ

WNIOSKI

1. Występowanie wad postawy ciała u dzieci w wieku przedszkolnym wiąże się z osłabionym gorsetem mięśniowym i przykurczami w stawach biodrowych i kolanowych.
2. Skoliozy u badanych dzieci to skoliozy funkcjonalne, które poddają się korekcji czyli są odwracalne.
3. W roku szkolnym 2003/2004 uzyskano 81% popraw we wszystkich przypadkach skolioz, 86% popraw występujących przykurczy, 62% popraw w przypadkach wad kończyn dolnych. W pozostałych przypadkach osiągnięto stabilizację. Nie zanotowano żadnej progresji.
4. W roku szkolnym 2004/05 uzyskano 85% popraw we wszystkich przypadkach skolioz, 81% popraw występujących przykurczy, 60% popraw w przypadkach wad kończyn dolnych. W pozostałych przypadkach  osiągnięto stabilizację. Nie zanotowano żadnej progresji.